top of page


Լավագույն հթտ դասընթացներ առցանց
Այս կայքէջը գեներացրել է wix ԱԲ-ն իր իսկ նախաձեռնությամբ: Բացի Առաջին (Home) էջ ուղղորդող (ձախից) կոճակից ու այս տեքստից ոչինչ չի ավալացվել/խմբագրվել: Երբ մտածում եմ լեզվաբանության, հետազոտությունների և տեխնոլոգիաների համադրության մասին, մի բան է ակնհայտ դառնում՝ ժամանակակից աշխարհում հթտ (հայերեն տեխնոլոգիաների) առցանց դասընթացները դարձել են անփոխարինելի ռեսուրսներ։ Իհարկե, կարող եք հարցնել՝ ինչու՞ հենց առցանց, երբ կան դասախոսություններ, գրքեր, կոնֆերանսներ։ Պատասխանը շատ պ
aramhayr
Apr 94 min read


Հետազոտական նյութեր ՀԹՏ - Հթտ հետազոտական նյութերի կարևորությունը
Այս կայքէջը գեներացրել է wix ԱԲ-ն իր իսկ նախաձեռնությամբ: Բացի Առաջին (Home) էջ ուղղորդող (ձախից) կոճակից ու այս տեքստից ոչինչ չի ավալացվել/խմբագրվել: Երբ մտածում եմ լեզվաբանության, հետազոտության և տեխնոլոգիաների համադրության մասին, մի բան է ակնհայտ դառնում՝ հետազոտական նյութերի հսկայական դերը այս ոլորտում: Հատկապես, երբ խոսքը գնում է ՀԹՏ (հայերեն տեխնոլոգիաների) մասին, որտեղ ամեն մի նոր տվյալ, յուրաքանչյուր մանրամասն կարող է փոխել մեր պատկերացումները լեզվի և խոսքի մշակման
aramhayr
Apr 93 min read


Լավագույն հայերեն լեզվաբանական գործիքներ ձեր նախագծերի համար
Այս կայքէջը գեներացրել է wix ԱԲ-ն իր իսկ նախաձեռնությամբ: Բացի Առաջին (Home) էջ ուղղորդող (ձախից) կոճակից ու այս տեքստից ոչինչ չի ավալացվել/խմբագրվել: Երբ մտածում եմ լեզվաբանական գործիքների մասին, հատկապես հայերենին վերաբերող, միանգամից հասկանում եմ, թե որքան կարևոր է ունենալ հուսալի, ճշգրիտ և բազմակողմանի լուծումներ: Իհարկե, հայերենը իր առանձնահատկություններով ու բարդություններով առանձնանում է, և այդ պատճառով էլ անհրաժեշտ են հատուկ մշակված գործիքներ, որոնք կօգնեն լեզվաբանակ
aramhayr
Apr 94 min read


Խաղացեք PolyWordlot - Հայերեն Բառային Խաղ
Խաղացեք PolyWordlot ` Մուտք Հեղինակ` Իլյա Վոլվովսկի Ընդհանրական Այս էջը նկարագրում է PolyWordlot բառային խաղի հայերեն տարբերակի առանձնահատկությունները, որը Wordle -ի բարելավված եւ բազմալեզու տարբերակն է։ Արևելահայերեն Վիքիպեդիան եւ Վիքիբառարանը ընտրվել են որպես հայերեն բառաձեւերի կորպուս։ Տվյալների պատրաստման էջը մանրամասն նկարագրում է տվյալների մաքրման գործընթացը։ Ինչպե՞ս խաղալ Էկրանն ու կանոնները Կանոնները պարզ են. դուք ունեք 6 փորձ՝ օրվա բառը գուշ
aramhayr
Mar 163 min read
Եզրույթներ
Այստեղ բերված են այն եզրույթները, որոնք բացակայում են գրքում կամ անհաջող են ձեւավակերպված այնտեղ: Անհատկանիշ ( անգլ.՝ wildcard) - Հաշվողական գիտություններում (Computer science), ՏՏ-ում գործածվող երկու նշան` '*' ( asterisk) եւ '?', որոնք համապատասխանաբար նշանակում են «ցանկացած նշանների ցանկացած եր-կարության հաջորդականություն» եւ «ցանկացած նշան»: Օրինակ` եթե որոնման շարժիչին հայցում տալ եր*կ , այն կվերադարձնի` երեկ, երակ, երջանիկ, ե րեքնուկ , երեւակ, ևն, բայց եթե տրվում է
aramhayr
Jan 2210 min read
Գունային եզրույթներ
Հարյուր տարվա իմ մենության ընթացքում մի քանի փորձ արեցի գույների մասին գրել [1] : Լեզու․ իրականության հայելին և ճարտարապետը նայելիս, զգացի, որ թեման հասունացել է: Չնայած, որ սպիտակի երանգրերի մասին խոսելիս (տես 18:40), հաղորդավարը նկատի ուներ ձյան տեսակները, այնուամենայնիվ որոշեցի « Գու նա յին եզրույթների ստորադասություն » հոդվածը գրել, քանի որ դա, լեզվաբանական մյուս խնդիրների հետ, իմ հետաքրքրությունների ռադարի ներքո էր արդեն երկար ժամանակ; Մինչ բուն բովանդակության անց
aramhayr
Nov 22, 20252 min read
Եղանակ
Grammatical_mood Grammatical_moods Causative mood Wikipedia: Causative mood is not to be confused with the unrelated notion of causative voice , a valency-shifting operation in many languages. Chrome AI : The "causative mood" is a grammatical construction used to express that a subject causes an action to happen, without necessarily performing it themselves . In English, it is most commonly expressed using causative verbs like make, have, get, let, and help. It indicates that
aramhayr
Oct 24, 20252 min read


Թվանշային գրադարան
Ներածություն Թվանշացման նպատակը ոչ թե ֆիզիկական որեւէ գործիքի էլեկտրոնային կրկնա պատկերումն է, այլ թվանշային տեխնոլոգիաների օգնությամբ նոր ֆունկցիաների ավելացումը եւ եղածների բարելավումն ու ընդլայնումը: Թվանշային (էլեկտրոնային) գրադարանը (ԹԳ) գրքերի կորպուս է ( Digilib )` այսինքն ունի տեքս տային կորպուսի բոլոր հնարավորությունները (տես Text corpus հատվածը Linguistic Information Processing System -ում) գումարած կատալոգի ֆունկցիաները: Քանի որ որոնումը (կատալոգում` ֆիզի
aramhayr
Aug 12, 20255 min read
Արհեստական Բանականություն
Բնական խոսք սերող համակարգերի մասին (OpenAI-ի chatGPT երկխոսական գործիքից օգտվելու համար պետք է հաշվեհամար ստանալ` տես Ընդհանրական ցանկի #4 կետը) AI Search Engine for Research - Consensus: Find & understand the best science, faster. An academic search engine powered by AI to make the world's best knowledge more accessible. Boltzmann Machines: Statistical Physics meets Neural Networks ( the 2025 Martin Lecture by Goeffrey Hinton ) - 2024 թվականի ֆիզիկայի բնագավառի Նոբելյան
aramhayr
Jul 27, 20256 min read
Տարարժեք երկրորդական նախադասությունները ժամանակակից հայերենում
Մինասյան Շողեր (ԼՂՀ,, Արցախի պետական համալսարան) Լեզվական միավորի համանունությունը նրա ձևաիմաստային փոխհարաբերությունների արդյունք է, որը...
aramhayr
May 30, 20251 min read
Բազմագործառույթ շաղկապները ժամանակակից հայերենում
Հայերենագիտական միջազգային տասներորդ տասներորդ գիտաժողով, 7-9 հոկտեմբերի, 2015թ. Զեկուցումների ժողովածու Խաչատրյան Նունե (ԼՂՀ,...
aramhayr
May 26, 20251 min read
Նախադասությունների կապակցման բառական միջոցները տեքստում
Հայերենագիտական միջազգային տասներորդ տասներորդ գիտաժողով, 7-9 հոկտեմբերի, 2015թ. Զեկուցումների ժողովածու Բարսեղյան Ամալյա...
aramhayr
May 26, 20252 min read
Տեսական լեզվաբանություն
Այս էջում հավաքված են տեսական եւ հաշվողական լեզվաբանությանը առնչվող մենագրությունների, հոդվածների հավաքածուների, եւ այլ հրապարակումների (կայքերի) կարճ գրախոսականները (աննոտացիաները): Հայերենագիտական միջազգային տասներորդ գիտաժողով , 7-9 հոկտեմբերի, 2015թ. Զեկուցումների ժողովածու , ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն. Ե. 2015. 315 էջ Հոդվածների տեսություն` Ամալյա Բարսեղյան. ՆԱԽԱԴԱՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԿԱՊԱԿՑՄԱՆ ԲԱՌԱԿԱՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐԸ ՏԵՔՍՏՈՒՄ . Խաչատրյան Նունե. ԲԱԶՄԱԳՈՐԾԱՌՈՒՅԹ ՇԱՂԿԱՊՆԵՐԸ
aramhayr
May 26, 20256 min read


Դեպի լեզվի զարգացման կենսաբանական տեսություն
“The question of whether people who speak different languages think differently is an old one. It goes back at least to the German scholars Johann Gottfried von Herder (1744–1803), Wilhelm von Humboldt (1767-1835), and Heymann Steinthal (1823-1899). It received renewed attention with the writings of Benjamin Lee Whorf from 1927 to 1941 (Carroll 1956). Strong opinions continue to be expressed on both sides of this question. Those who are convinced that Whorf was hopelessly wro
aramhayr
Feb 21, 202533 min read
Լեզվական էվոլյուցիա
Լեզվական էվոլյուցիա Գրականություն [Daw2005] R. Dawkins. The Selfish Gene (30th anniversary ed.). Oxford University Press. 2005. Տե ՛ ս նաեւ Վիքիպեդիա : [Hau2002] M.D. Hauser, N. Chomsky, W.T. Fitch. The faculty of language: what is it, who has it, and how did it evolve?. Science. 298 (5598): 1569–79. 2002 [Hay2023] A. Hayrapetyan. What is language? . ՀԹՏ , 2023 [Hay2025] A. Hayrapetyan. Conjunctions in Eastern Armenian [Len1967] E. H. Lenneberg. Biological foundation
aramhayr
Feb 6, 20251 min read


Կորպուսների կառուցում
Տեսություն Այստեղ կնկարագրենք կորպուսների կառուցման մի ճարտարապետություն, որի հիմքում դրված են ժամանակակից տեղեկատվական եւ հաշվողական տեխնոլոգիաները: Իհարկե, նպատակը ոչ թե այդ տեխնոլոգիաների գործածումն է, այլ նոր տեսակի, նոր սերնդի գործիքների ստեղծումն է լեզվի եւ խոսքի ուսումնասիրության համար: Այս ճարտարապետությունը չի բացառում նախորդ սերնդի` ստատիկ , կորպուսների կառուցումը` դրանք կարելի է համարել նոր սերնդի` դինամիկ , կորպուսների փակ կամ «քարացած» ( կոթողային ) տարբերակներ:
aramhayr
Jan 11, 20253 min read
Բնական խոսքի մշակում
Ներածություն Այստեղ թվարկված են ԲԽՄ ( Բնական խոսքի մշակում ) տեխնոլոգիաները, որոնք կիրառելի են հայոց լեզվին: Այդ թվում են ինչպես պատրաստի կիռարումներ (applicaions), այնպես էլ գործիքակազմեր, որոնց հիման վրա կարելի է կառուցել տարբեր կիրառումներ. օրինակ` Keras -ը: Սկզբից ես չէի ուզում այստեղ բերել Keras-ները, LLM-ները, RNN-ները, GPT-ները, ևն, քանի որ ես դրանք լեզվական մոդելներ չեմ համարաում: Թե ինչո՞ւ, շարադրել եմ What is language? ( Что такое язык? ) էջի Why GPT is not a la
aramhayr
Dec 19, 20246 min read
Հաշվողական լեզվաբանության միջբուհական կենտրոն
Ներածություն Չնայած զգալի ջանքերի, ներդրումների, եւ հաջող իրացումների, մենք որպես մշակույթ դեռ շատ հետ ենք եւ շարունակում ենք հետ ընկնել թվանշային հումանիտար տեխնոլոգիաների ( ՀԹՏ ) ոլորտում: Մինչ օրս իրացված բազմաթիվ ծրագրերը, որոնցից շատերը հաջողվել են, ավարտվելուց հետո սառեցվում, «մահանում» են: Դրանք ոչ թե համակարգված ջանքեր են, որոնց հետեւանքով ՀԹՏ գործիքակազմ է ստեղծվում, ընդլայնվում, կամ բարելավվում, այլ միմյանցից անտեղյակ գործընթացներ, որոնք, լավագույն դեպքում, վերստե
aramhayr
Nov 21, 20243 min read


Լեզվաբանի աշխատանոց
Ներածություն Լեզվաբանությունը որպես ճշգրիտ, տեսական գիտություն Մինչեւ Լեզվաբանի Աշխատանոցի (ԼԱ) կառուցվածքին եւ ֆունկցիաներին անցնելը փորձենք հասկանալ նրա դիրքը, դերը, եւ կարեվորությունը լեզվաբանական բնապատկերում: Լեզվաբանությունը ճշգրիտ գիտություն է ֆիզիկայի, քիմիայի, կամ մոլեկուլային կենսաբանության նման (տես What is language? (the Language studies and linguistics հատվածը) կամ Что такое язык? ): Եթե բնությունը (իրականությունը) ուսումնասիրող եւ նկարագրող գիտությունները դա
aramhayr
Nov 3, 20245 min read
bottom of page