top of page
Թվական
Այստեղ քառակուսի փակագծերում տրվում են (Բարսեղյան, 1980) էջերը: Մեջբերումները չակերտավորված չեն: Բնագրից տարբերվող խմբագրումները եւ փոփոխումները` հեռաումները կարճեցնելու նպատակով, ավելացումները պարզաբանելու նպատակով, եւ ֆորմատավորումը ընդգելու համար, արձանագրված են փակագծերում Ա.Հ. նախանիշով: Մշակումներ «Չճշգրտվեց թվականի տեղը անունների շարքում։ Մինչև Այտրնյանի քերականության հրապարակ գալը թվակ
aramhayr
3 days ago14 min read
Ձայնարկություն
Տեսություն Ստորեւ բերված մեջբերումները (Բարսեղյան, 1980) համապատասխան էջերով նվիրված են ձայնարկությունների քննարկմանը: *** Քաղվածքներ Ձայնարկություններ Հուզական է դառնում այն, երբ կամ գործածում ենք հուզականության այդպիսի երանգ տվող հասկացական բառեր, ասենք' Ես հիացած եմ, Ես յոթերորդ երկնքումն եմ և այլն, և կամ էլ երբ վերաբերմունքը արտահայտում ենք պարզապես զգացմունքի ոչ հասկացական, այլ անմիջական վերաբերական բ
aramhayr
3 days ago5 min read
Շաղկապ
Տեսություն Ինչպես եւ թվականի դեպքում, քերականական շաղկապների խոսքիմասային ուսումնասիրությունը սկսենք շարահյուսությունից: Ինչպես երեւում է ստորեւ բերված (Բարսեղյան, 1980) մեջբերումներից կապակցական սպասարկու բառերի մասին ասածներից կարելի քաղել հետեւյալ ձեւաբանական եւ շարահյուսական տարրերը` Ձեւաբանական մասնիկներ` 1. Կապեր, որ իմաստույթներից հարադրական հոլովական իմաստներ են կառուցում 2. մի
aramhayr
3 days ago5 min read
Եղանակավորող բառեր
Տեսություն Ստորեւ բերված մեջբերումները (Բարսեղյան, 1980) համապատասխան էջերով նվիրված են ձայնարկությունների քննարկմանը: *** Քաղվածքներ Այսպիսով ստացվում է խոսքի մասերի հետևյալ համակարգը` 1. գոյական անուն, 2. գոյական դերանուն, 3. ձևաբանական բառ-մասնիկներ, 4. ածական (բուն ածական), 5. թվական (թվական՝, ածական), 6. դերանվանական (դերանվանական ածական), 7. կապ, 8. բայ, 9. մակբայ, 10. ստորադասական շաղկապ, 11. ձայնար
aramhayr
3 days ago4 min read
Դերանուն
Դերանվանական ձեւեր Նկատի ունենալով դերանունների բառային այս առանձնահատկությունը շատ լեզվաբաններ դերանունները համարում են որպես «...երևույթներն ու ընկալումները ըստ նրանց խոսողի նկատմամբ ունեցած հարաբերության նշանակող «ցուցական» բաոեր» (Բարսեղյան, 1980 : 498)։ Բնագրում Վինոգրադովը այդ գաղաբարը վերագրում է Ա.Պոտեբնյայի ուսմունիքին, որը հետեւելով Հ. Շտայնթալին, առաջարկում հետեւել այսպիսի երկշաքիլ կար
aramhayr
3 days ago4 min read
Արդյո՞ք թիվը իրերի հատկանիշ է
G. Frege. Die Grundlagen der Arithmetik (1884), §§ 21-25: Հայերեն թարգմանությունը եւ գերմաներեն բնագիրը: Հայերեն Թարգմանություն՝ © 2026 AGОULIS Այս թարգմանության լրիվ կամ մասնակի վերարդադրման, պատճենաորման, մեջբերման դեպքում AGОULIS կայքին հղումը պարտադիր է: Թարգմանությունը կատարվել է գերմաներեն բնագրից` Model: GPT-5.6 Luna Knowledge cutoff: February 16, 2026 Current date: August 28, 2026 խմբագրումներով (այդ թվ
aramhayr
Aug 2813 min read
Նյութա-համակցային կաղապար
Pre Scriptum-1` մինչեւ սրա համար տեղ գտնեմ] Լեզվաբանությունը՝ որպես գիտություն մարդկային լեզվի մասին, պատկանում է հասարակական գիտությունների խմբին: [Չգտա, թե ով է ասել` համաձայն չեմ. լեզվաբանությունը ճշգրիտ գիտություն է, որն ուսումնասիրում է վերացական նշաններով մթքերի կոդավորման համակարգերը, որոնք խոսք են արտադրում: Խոսքի հատուկ ենթաբազմություններից մեկը` դատողությունները, ուսումնասիրվում են տրամաբանության կողմից, որը հիմք է հանդիսանում մաթեմատիկայի: Այսինքն տրամաբանությունը
aramhayr
Aug 217 min read
Վիքիների ուսումնասիրություն
{[( Վանկարկումը կատարվել է hyphenate.py (Տողադարձ) ծրագրով: Դիտողությունների համար շնորհակալ կլինեմ: )]} ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ Վիքիների ուսումնասիրություն. 1 Ընդհանուր տեսություն. 1 Տվյալների հավաքում. 4 Խնդիրների դասակարգումը. 4 Վիքիբառարան. 4 Իմաստույթների տեսակավորումը (պիտակավորումը). 7 Վիքիպեդիա.. 12 Ամփոփում. 12 Եզրույթներ. 13 Գրականություն. 14 Հավելվածներ. 15 Ա. Վիքիբառարանի էջի կառուցվածքը. 15 Բ. Վիքիբառարանի պիտակների արտապատկերումը. 16 Գ.
aramhayr
May 2419 min read


Խաղացեք PolyWordlot - Հայերեն Բառային Խաղ
Խաղացեք PolyWordlot` Մուտք Հեղինակ` Իլյա Վոլվովսկի Ընդհանրական Այս էջը նկարագրում է PolyWordlot բառային խաղի հայերեն տարբերակի առանձնահատկությունները, որը Wordle-ի բարելավված եւ բազմալեզու տարբերակն է։ Արևելահայերեն Վիքիպեդիան եւ Վիքիբառարանը ընտրվել են որպես հայերեն բառաձեւերի կորպուս։ Տվյալների պատրաստման էջը մանրամասն նկարագրում է տվյալների մաքրման գործընթացը։ Ինչպե՞ս խաղալ Էկրանն ու կանոնները Կանոնները պարզ են. դուք ունեք 6 փորձ՝ օրվա բառը գուշակելու
aramhayr
Mar 163 min read
Եզրույթներ
Այստեղ բերված են այն լեզվաբանական եւ հաշվողական (հաշվագիտական) եզրույթները, որոնք բացակայում են կամ անհաջող են ձեւակերպված գրքում: Անհատկանիշ (անգլ.՝ wildcard) - Հաշվողական գիտություններում (Computer science), ՏՏ-ում գործածվող երկու նշան` '*' (asterisk) եւ '?', որոնք համապատասխանաբար նշանակում են «ցանկացած նշանների ցանկացած երկարության հաջորդականություն» եւ «ցանկացած նշան»: Օրինակ` եթե որոնման շարժիչին հայցում տալ եր*կ, այն կվերադարձնի` երեկ, երակ, երջանիկ, երեքնուկ, երեւակ
aramhayr
Jan 2211 min read
Գունային եզրույթներ
Հարյուր տարվա իմ մենության ընթացքում մի քանի փորձ արեցի գույների մասին գրել [1] : Լեզու․ իրականության հայելին և ճարտարապետը նայելիս, զգացի, որ թեման հասունացել է: Չնայած, որ սպիտակի երանգրերի մասին խոսելիս (տես 18:40), հաղորդավարը նկատի ուներ ձյան տեսակները, այնուամենայնիվ որոշեցի « Գու նա յին եզրույթների ստորադասություն » հոդվածը գրել, քանի որ դա, լեզվաբանական մյուս խնդիրների հետ, իմ հետաքրքրությունների ռադարի ներքո էր արդեն երկար ժամանակ; Մինչ բուն բովանդակության անց
aramhayr
Nov 22, 20252 min read
Եղանակ
Grammatical_mood Grammatical_moods Causative mood Wikipedia: Causative mood is not to be confused with the unrelated notion of causative voice , a valency-shifting operation in many languages. Chrome AI : The "causative mood" is a grammatical construction used to express that a subject causes an action to happen, without necessarily performing it themselves . In English, it is most commonly expressed using causative verbs like make, have, get, let, and help. It indicates that
aramhayr
Oct 24, 20252 min read


Թվանշային գրադարան
Ներածություն Թվանշացման նպատակը ոչ թե ֆիզիկական որեւէ գործիքի էլեկտրոնային կրկնապատկերումն է, այլ թվանշային տեխնոլոգիաների օգնությամբ նոր ֆունկցիաների ավելացումը եւ եղածների բարելավումն ու ընդլայնումը: Թվանշային (էլեկտրոնային) գրադարանը (ԹԳ) գրքերի կորպուս է (Digilib)` այսինքն ունի տեքստային կորպուսի բոլոր հնարավորությունները (տես Text corpus հատվածը Linguistic Information Processing System-ում) գումարած կատալոգի ֆունկցիաները: Քանի որ որոնումը (կատալոգում` ֆիզիկական («թղթա
aramhayr
Aug 12, 20254 min read
Արհեստական Բանականություն
Բնական խոսք սերող համակարգերի մասին (OpenAI-ի chatGPT երկխոսական գործիքից օգտվելու համար պետք է հաշվեհամար ստանալ` տես Ընդհանրական ցանկի #4 կետը) AI Search Engine for Research - Consensus: Find & understand the best science, faster. An academic search engine powered by AI to make the world's best knowledge more accessible. Boltzmann Machines: Statistical Physics meets Neural Networks ( the 2025 Martin Lecture by Goeffrey Hinton ) - 2024 թվականի ֆիզիկայի բնագավառի Նոբելյան
aramhayr
Jul 27, 20256 min read
Տարարժեք երկրորդական նախադասությունները ժամանակակից հայերենում
Մինասյան Շողեր (ԼՂՀ,, Արցախի պետական համալսարան) Լեզվական միավորի համանունությունը նրա ձևաիմաստային փոխհարաբերությունների արդյունք է, որը...
aramhayr
May 30, 20251 min read
Բազմագործառույթ շաղկապները ժամանակակից հայերենում
Հայերենագիտական միջազգային տասներորդ տասներորդ գիտաժողով, 7-9 հոկտեմբերի, 2015թ. Զեկուցումների ժողովածու Խաչատրյան Նունե (ԼՂՀ,...
aramhayr
May 26, 20251 min read
Նախադասությունների կապակցման բառական միջոցները տեքստում
Հայերենագիտական միջազգային տասներորդ տասներորդ գիտաժողով, 7-9 հոկտեմբերի, 2015թ. Զեկուցումների ժողովածու Բարսեղյան Ամալյա...
aramhayr
May 26, 20252 min read
Տեսական լեզվաբանություն
Այս էջում հավաքված են տեսական եւ հաշվողական լեզվաբանությանը առնչվող մենագրությունների, հոդվածների հավաքածուների, եւ այլ հրապարակումների (կայքերի) կարճ գրախոսականները (աննոտացիաները): Հայերենագիտական միջազգային տասներորդ գիտաժողով, 7-9 հոկտեմբերի, 2015թ. Զեկուցումների ժողովածու, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն. Ե. 2015. 315 էջ Հոդվածների տեսություն` Ամալյա Բարսեղյան. ՆԱԽԱԴԱՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԿԱՊԱԿՑՄԱՆ ԲԱՌԱԿԱՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐԸ ՏԵՔՍՏՈՒՄ. Խաչատրյան Նունե. ԲԱԶՄԱԳՈՐԾԱՌՈՒՅԹ ՇԱՂԿԱՊՆԵՐԸ ԺԱՄԱ
aramhayr
May 26, 20257 min read


Դեպի լեզվի զարգացման կենսաբանական տեսություն
“The question of whether people who speak different languages think differently is an old one. It goes back at least to the German scholars Johann Gottfried von Herder (1744–1803), Wilhelm von Humboldt (1767-1835), and Heymann Steinthal (1823-1899). It received renewed attention with the writings of Benjamin Lee Whorf from 1927 to 1941 (Carroll 1956). Strong opinions continue to be expressed on both sides of this question. Those who are convinced that Whorf was hopelessly wro
aramhayr
Feb 21, 202533 min read
bottom of page